Krimpende bedrijven

We zijn zo gewend aan hoe onze economie is georganiseerd, dat je soms vergeet dat het ook anders kan. In de middeleeuwen bestonden er bijvoorbeeld nog geen grote bedrijven. Kleine boeren en handwerkslieden waren de norm. Vaak werkte de hele familie mee en soms was er nog een knecht in dienst, maar groter dan dat werd het niet.

Met de opkomst van internationale handel en de industriële revolutie kwam daar langzaam verandering in. Schaalvoordelen werden belangrijk. En grote ondernemingen kregen een steeds belangrijkere rol in de economie. Tot voor kort. Want op dit moment lijkt er eerder sprake van een omgekeerde beweging: grote bedrijven zijn aan het krimpen. Ze schrappen arbeidsplaatsen én ze krijgen steeds meer concurrentie van kleine bedrijven. Hoe komt dat?

Automatisering is natuurlijk een belangrijk deel van het antwoord. Maar technologie heeft het ook veel gemakkelijker gemaakt om samen te werken met andere bedrijven en freelancers of zzp’ers. Het is niet langer noodzakelijk om alle activiteiten onder één dak te hebben. Bedrijven richten zich daarom steeds meer op alleen die dingen waar ze echt goed in zijn; de rest besteden ze liever uit. De interne organisatie wordt daardoor minder complex en er zijn minder mensen nodig voor coördinatie en management.

Tegelijkertijd kunnen kleine bedrijven steeds gemakkelijker grote volumes aan. Als een bedrijfsproces volledig geautomatiseerd is, maakt het niet meer uit of je 100 of 100.000 klanten hebt. Voor de uitvoering zijn nauwelijks meer mensen nodig, de belangrijkste kosten zijn marketing en de ontwikkeling van IT-systemen. Waar operationele schaalvoordelen te behalen zijn, kan je die vaak op de markt inkopen. Effectief kunnen samenwerken met business partners is daarbij wel van belang.

Veel aandacht gaat uit naar bedrijven als Google, Facebook en Amazon: relatief jonge bedrijven die enorm groot zijn geworden als gevolg van netwerkeffecten. Ik denk echter dat deze techreuzen eerder de uitzondering dan de regel zijn. De meeste bedrijven worden juist kleiner. Zij specialiseren zich over het algemeen in iets waar ze echt goed in zijn en houden zich niet zozeer bezig met het uitvoeren van bedrijfsprocessen, maar vooral met het ontwikkelen ervan. Bedrijven worden een permanent project! Erg interessant, maar zonder veel stabiliteit en zekerheid.