Het probleem van vooruitgang

Wat was het probleem met de Franse Revolutie? Niet dat de Fransen meer vrijheid, gelijkheid en broederschap wilden. Dat idee was goed. Het probleem was alleen dat de verandering van oud naar nieuw met veel ellende gepaard ging.

En dat is vaak zo met revoluties, ook met de technologierevolutie waar we midden in zitten. De richting is waarschijnlijk goed, maar de verandering doet pijn. Veel pijn soms.

Als gevolg van de vooruitgang komen nieuwe dingen in de plaats van oude. Maar als de verandering snel gaat, hebben de mensen die in het oude model zijn opgegroeid nauwelijks tijd om zich aan te passen. De verandering overvalt hen. Bijvoorbeeld taxichauffeurs die te maken hebben met concurrentie van Über. Mensen die zijn opgeleid voor een beroep dat niet langer relevant is, zoals adviseur bij een reisbureau. Maar ook ouderen die veel meer dan vroeger dingen zelf moeten regelen, en dan ook nog eens online. Al deze mensen ondervinden vooral de nadelen van de technologische vooruitgang. En naarmate de verandering sneller gaat, wordt de benadeelde groep groter.

Verandering leidt tot frictie. Aan de ene kant zitten er mensen thuis met kennis en vaardigheden waar geen vraag meer naar is, aan de andere kant zijn er vacatures voor mensen met nieuwe kennis en vaardigheden. Aan de ene kant zijn er mogelijkheden om online alles sneller en beter te regelen dan vroeger. Aan de andere kant zijn er mensen die nog niet zo handig zijn met computers en het liefste een brief zouden willen sturen.

Hoe sneller de verandering, hoe groter deze mismatch. En de groep mensen die zich machteloos voelen, die de grip op hun leven kwijt zijn. In hun boosheid stemmen deze mensen niet meer op traditionele politieke partijen, maar op populistische alternatieven. In zowel de VS als in West-Europa staat de sociale harmonie onder druk. Ik denk dat de mismatch zich deze keer niet vanzelf oplost. Daarom moeten we nadenken over hoe we de mensen die buiten de boot dreigen te vallen kunnen helpen. Met extra opleidingsfaciliteiten, praktische hulp en financiële ondersteuning. Of door de vooruitgang op specifieke gebieden af te remmen en te reguleren. Want het alternatief is sociale spanning en onrust. En daar is ook de vooruitgang niet bij gebaat.