Smart countryside

Hoe we onze ruimte indelen, hangt af van hoe we leven. En een belangrijk onderdeel van ons leven is de manier waarop wij werken. Tot nu toe is werk plaatsgebonden en die plaats is in veel gevallen een stad. Want handel en industrie hebben goede aansluitingen nodig op havens, snelwegen, vliegvelden en spoor. En als ze daar eenmaal gevestigd zijn, komt er een zichzelf versterkende spiraal op gang. Industrie, die vaak kapitaalintensief en daardoor grootschalig is, betekent veel werkgelegenheid en dat trekt mensen aan. En daardoor wordt nieuwe dienstverlening aangetrokken, wat tot nog meer werkgelegenheid en bevolkingsgroei in de stad leidt. Zeker wanneer er tegelijkertijd in de landbouw door mechanisatie steeds minder mensen nodig zijn.

Maar wat betekent dat voor de toekomst? Is het te verwachten dat de verstedelijking doorzet? Veel innovators en futuristen gaan er impliciet vanuit dat de techniek wel verandert, maar de maatschappelijke context niet. Zo zijn nieuwe transportmiddelen als de hyperloop, concepten als smart city (het organiseren van grote steden met behulp van data en internet of things-oplossingen) en technieken als verticale landbouw allemaal gebaseerd op het impliciete idee dat de stad de toekomst blijft.

Maar is dat ook zo? Want het wordt steeds gemakkelijker om met een snelle internetverbinding vanuit huis te werken. En ook de mogelijkheden van lokale productie worden groter. 3D-printing maakt het mogelijk spullen ‘on demand’ te maken en dienstverlening (zelfs gezondheidszorg!) kan in toenemende mate op afstand worden uitgevoerd. We hoeven steeds minder voor ons werk in de stad te wonen. En misschien vinden we de kwaliteit van leven op het platteland wel beter. Kleinschalig wonen in een gemeenschap van mensen die je persoonlijk kent, lokale productie, dichtbij de natuur en toch volledig aangesloten op alles wat er in de wereld gebeurt.

Ik verwacht niet dat de steden binnen afzienbare tijd zullen leeglopen, maar wel dat er een tegenbeweging ontstaat. Er is ruimte voor een opleving van het platteland en lokale productie. Laten we daarom niet alleen nadenken over smart city, maar vooral ook over smart countryside.