Toekomstles op school


Er is sprake van een groeiende mismatch tussen wat afgestudeerden met een universitair of HBO-diploma kunnen en waar de arbeidsmarkt behoefte aan heeft. Dat uit zich enerzijds in talentvolle jongeren die ver onder hun niveau werken en anderzijds in vacatures die bijna niet te vervullen zijn (vind bijvoorbeeld maar eens een jonge data analist met kennis van machine learning). Het maken van een goede studiekeuze is dus erg belangrijk. Middelbare scholieren moeten alleen niet teveel luisteren naar wat onderwijsinstellingen zeggen over het arbeidsmarktperspectief van een studie. Die hebben immers direct belang bij het aantrekken van grote aantallen studenten. Maar wat er na het afstuderen gebeurt, is niet hun probleem. Scholieren kunnen beter zelf de verantwoordelijkheid nemen om een onderbouwde keuze te maken.

Daar moeten ze echter wel bij worden geholpen. Want het is niet alleen in het belang van de jongeren zelf, maar ook van de maatschappij dat zij leren na te denken over de toekomst. Een opleiding is immers een investering voor de wereld van morgen. Natuurlijk weten we niet zeker hoe de toekomst eruit ziet. Maar het is ook niet zo dat we helemaal niets weten. Er zijn trends die we zonder al te veel risico kunnen extrapoleren, bijvoorbeeld dat de vraag naar data analisten zal blijven toenemen. We weten van sommige beroepen (bijvoorbeeld in de bouw) dat de vraag conjunctuurgevoelig is. Dat betekent dat je je niet moet blindstaren op een arbeidsmarkt die heel krap of heel ruim is op het moment dat je je aanmeldt voor een studie. En tot slot zijn er beroepen waarvan vrij algemeen wordt verwacht dat de vraag op termijn af zal nemen als gevolg van technologische ontwikkelingen. Belastingadviseur wordt bijvoorbeeld genoemd als een beroep waarvoor aanzienlijk minder werk zal zijn als kunstmatige intelligentie haar belofte inlost.

Wanneer je als middelbare scholier (aankomend student) hebt geleerd om te denken in trends en toekomstscenario’s, kan je beter inschatten wat de kans is op een baan (of een eigen bedrijf) na afstuderen. En door met de toekomst bezig te zijn, loop je vanzelf tegen de vraag aan wat je vindt van de technologische en maatschappelijke ontwikkelingen die om ons heen plaatsvinden. Wat zie je als een kans, waar maak je je zorgen over? Daarover nadenken helpt om nog beter te weten wat je wilt. Met die gecombineerde inzichten ben je beter in staat om een onderbouwde studiekeuze te maken. Toekomstdenken zou, kortom, een vaste plek op het rooster van de middelbare school moeten krijgen!