Privacy = vrijheid

Stel je voor dat er organisaties zijn die alles van je weten, wat zou dat betekenen? Heel veel, waarschijnlijk. Ten eerste zal je je kwetsbaar voelen. Alsof je naakt bent in een wereld waarin alle andere mensen kleren aan hebben (ze kennen jou wel, maar je kent hen niet). Nul procent privacy gaat echter verder dan alleen een onzeker gevoel. Het leidt ook tot een fundamentele verandering in je leven. Want als anderen (bedrijven, overheden) dingen van je weten, dan doen ze iets met die kennis: ze zullen je proberen te beïnvloeden. Subtiel, zonder dat je het in de gaten hebt. En op juist die manieren waarvoor je het meest gevoelig bent (want ook dat weten ze van je). Net zo lang tot je doet wat ‘men’ wil. Zonder privacy heb je geen vrije wil meer maar ben je een soort marionet die door anderen wordt bestuurd.

Het slechte nieuws is, het gaat langzaam maar zeker die kant uit. Ons leven speelt zich steeds meer online af. Onze online activiteit wordt vrijwel allemaal gevolgd en vervolgens gecombineerd met informatie uit databases waarvan jij het bestaan misschien niet eens kent. En straks wordt er aan onze online data ook nog eens data vanuit de fysieke wereld toegevoegd, nu steeds meer dingen (auto’s, energiemeters, speelgoed etc. etc.) aan het internet worden gekoppeld.

Dat heeft allemaal veel voordelen. We staan online data af omdat we daarmee betere en goedkopere (soms zelfs gratis) service krijgen dan in de fysieke wereld en het ‘internet of things’ zorgt voor gemak en nieuwe ervaringen.

Maar de prijs die we betalen is onze privacy en – uiteindelijk – onze vrijheid om zelf beslissingen te nemen. Want denk jij dat je op die hotelsite zelf je keuze hebt bepaald? Of werd je subtiel verleid om te boeken door de uitgebreid op commerciële effectiviteit geteste manier waarop de webpagina is opgebouwd (reviews boven, prijs links, korting daarnaast, reserveringsknop daaronder) en urgentie-verhogende boodschappen als ‘nog 2 beschikbaar’ en ’10 anderen zijn dit ook aan het bekijken’?

Natuurlijk is reclame er altijd al op gericht geweest om ons te verleiden en ons gedrag te beïnvloeden. Maar in het verleden waren de boodschappen op de massa gericht. Omdat ze nooit helemaal aansloten op individuele behoeften en drijfveren, waren ze niet zo effectief als de huidige manieren van 1:1 beïnvloeding. Bovendien was reclame herkenbaar als reclame. Omdat reclame beperkt effectief was, was er sprake van een balans. Consumenten voelden de verleiding de nieuwe TV te kopen waarvoor geadverteerd werd, maar konden zelf de afweging maken of ze meteen naar de winkel renden of toch liever geld bleven sparen voor de studie van de kinderen. Nu reclame onzichtbaar en super-effectief wordt (want geoptimaliseerd op individueel niveau), is het veel moeilijker om weerstand te bieden aan de voorgeschotelde verleidingen. En wordt de kans groter dat je keuzes maakt die meer in het voordeel zijn van de organisatie achter de website dan van jezelf.

Data delen over jezelf is een normaal onderdeel van het sociale verkeer. Maar er moet wel sprake zijn van soort machtsbalans. In het verleden werd die geborgd door het feit dat aanbieders niet alles van ons wisten. Nu organisaties bijna alles van ons weten, lopen we het risico om marionetten te worden. Laten we onze privacy daarom koesteren. Het gaat om onze vrijheid.