Het voordeel van startups

Waarom zijn het bijna altijd nieuwe bedrijven, startups dus, die marktleider worden met een nieuw business model? Denk bijvoorbeeld aan Facebook, Youtube, Tesla of AirBnB. Waarom komen bestaande bedrijven nooit met dat soort grote innovaties?

De reden is dat startups weinig te verliezen hebben. Als ze slagen is dat fantastisch, maar als ze mislukken (en dat gebeurt meestal) dan is het verlies beperkt. Een startup is in hoge mate een gok. Want een goed idee en een perfecte implementatie zijn niet genoeg. Je bent er ook van afhankelijk of en hoe snel klanten je propositie weten te waarderen en wat de concurrentie doet. Een beetje geluk is onmisbaar. In die zin is een startup een beetje zoals een lot uit de loterij: er staat weinig op het spel, het risico is hoog maar er is ook kans op een hele hoge opbrengst.

Bestaande bedrijven kunnen het zich niet veroorloven om aan zo’n loterij mee te doen. Want er staat bij hen wel veel op het spel: arbeidsplaatsen en geïnvesteerd vermogen. Bestaande bedrijven nemen weinig risico omdat ze veel te verliezen hebben. Het vol inzetten op een nieuw business model is een hoog risico en daarom gebeurt dit negen van de tien keer door startups.

Ondernemingen die dit begrijpen proberen aan de randen van het moederbedrijf startup initiatieven te ontwikkelen. Daar kunnen interessante dingen uitkomen, maar het is de vraag wat je daar vervolgens mee doet. Als je een succesvolle startup in het moederbedrijf wil integeren om dat te ‘verjongen’ en innovatiever te maken, dan is dat vrijwel altijd zonde van de moeite. De cultuur en de op planning & control gerichte management processen van het grotere moederbedrijf zullen de innovatieve startup al snel dooddrukken. En het vernieuwende business model gaat ten onder in compromissen.

Wat wel kan werken is de succesvolle startup zelfstandig te laten bestaan en alle ruimte te geven om te groeien (met gebruikmaking van een aantal voordelen van het moederbedrijf, zoals een bekende en vertrouwde merknaam). Zodra je ziet dat het nieuwe bedrijf meer business potentieel heeft dan de oude business dan kan je deze laatste afstoten, waardoor je alle beschikbare middelen vrijmaakt voor de nieuwe kernactiviteit. IBM is een mooi voorbeeld. In 2004 verbaasde het de wereld door haar omvangrijke PC business (jarenlang de kernactiviteit van het bedrijf) te verkopen aan Lenovo. In plaats daarvan focust IBM nu op dienstverlening, met het kunstmatige intelligentie platform Watson als vlaggenschip. Waarmee IBM meer dan honderd jaar na haar oprichting met een compleet vernieuwd business model nog steeds voorop loopt in de wereld. Een radicale aanpak met grote consequenties voor de interne organisatie. Maar beter dat dan wachten tot een startup van buiten jouw hele bedrijf overbodig maakt.